Dreams | Photos by Maurice Tabard (1928 - 1950)

Maurice Tabard, Projet pour “L'Entrave”, de Colette, 1930                           Maurice Tabard, Untitled, 1932
Maurice Tabard, Montage (Nue), 1929                                                               Maurice Tabard, 1929
Maurice Tabard, 1929

Maurice Tabard                                              Maurice Tabard, The Walking Tree, 1947
Maurice Tabard, Photomontage, 1928                                                                   Maurice Tabard
Maurice Tabard, Room with Eye, 1930
Maurice Tabard - Untitled, 1929                                                                   Maurice Tabard
Maurice Tabard, Magraitis (Homme à la guitare), 1928                                                Maurice Tabard,  Photomontage solarisé, 1940 
Maurice Tabard  
Maurice Tabard, Constructivist collage, 1950                                                                    Maurice Tabard. Electric lines, 1930


Maurice Tabard (1897 – 1984) was a French photographer. Tabard was one of the leading photographers of the Surrealist movement, 
which he entered under the influence of his friend, American photographer Man Ray.

Book//mark - My Family and Other Animals | Gerald Durrell, 1956

 My Family and Other Animals, 1956                                                           Gerald Durrell with a barn owl  



“My childhood in Corfu shaped my life. If I had the craft of Merlin, I would give every child the gift of my childhood.”

“Gradually the magic of the island settled over us as gently and clingingly as pollen.”

“Each day had a tranquility a timelessness about it so that you wished it would never end. But then the dark skin of the night would peel off and there would be a fresh day waiting for us glossy and colorful as a child's transfer and with the same tinge of unreality.”

'You mean he's a philatelist?' said Larry at length.
'No, no, Master Larrys,' said Spiro. 'He's not one of them. He's a married man and he's gots two childrens.”

“He sipped his tea delicately, regarding our awestruck faces with approval.”

“Overflowing with the milk of human kindness, the family had invited everyone they could think of, including people they cordially disliked.”

“Breakfast was, on the whole, a leisurely and silent meal, for no member of the family was very talkative at that hour. By the end of the meal the influence of the coffee, toast, and eggs made itself felt, and we started to revive, to tell each other what we intended to do, why we intended to do it, and then argue earnestly as to whether each had made a wise decision.”

“Oh , Mother, don’t be so old-fashioned,” Margo said impatiently. “After all, you only die once.” This remark was as baffling as it was true, and successfully silenced Mother.

“I do wish you wouldn't argue with me when I'm knitting.”

“I said I ''liked'' being half-educated; you were so much more ''surprised'' at everything when you were ignorant.”

“We had never been certain of my mother's age for the simple reason she could never remember her date of birth; all I can say is she was old enough to have four children. My mother also insists that I explain that she is a widow for, as she so penetratingly observed, you never know what people might think.”

"Then one day I found a fat female scorpion in the wall wearing what at first glance appeared to be a pale fawn fur coat. Closer inspection proved that this strange garment was made up of a mass of tiny babies clinging to the mother's back. I was enraptured by this family, and I made up my mind to smuggle them into the house and up to my bedroom so that I might keep them and watch them grow up. With infinite care I manoeuvred the mother and family into a matchbox, and then hurried to the villa.

“Now I maintain to this day that the female scorpion meant no harm. She was agitated and a trifle annoyed at being shut up in a matchbox for so long, and so she seized the first opportunity to escape. She hoisted herself out of the box with great rapidity, her babies clinging on desperately, and scuttled on to the back of Larry's hand. There, not quite certain what to do next, she paused, her sting curved up at the ready. Larry, feeling the movement of her claws, glanced down to see what it was, and from that moment things got increasingly confused.”

“'All we need is a book,' roared Leslie; 'don't panic, hit 'em with a book.”

“Ah, you may sit under them, yes. They cast a good shadow, cold as well-water; but that's the trouble, they tempt you to sleep. And you must never, for any reason, sleep beneath a cypress.' He paused, stroked his moustache, waited for me to ask why, and then went on: 'Why? Why? Because if you did you would be changed when you woke. Yes, the black cypresses, they are dangerous. While you sleep, their roots grow into your brains and steal them, and when you wake up you are mad, head as empty as a whistle.' I asked whether it was only the cypress that could do that or did it apply to other trees. 'No, only the cypress,' said the old man, peering up fiercely at the trees above me as though to see whether they were listening; 'only the cypress is the thief of intelligence. So be warned, little lord, and don't sleep here.”

“Theodore had an apparently inexhaustible fund of knowledge about everything, but he imparted this knowledge with a sort of meticulous diffidence that made you feel he was not so much teaching you something new, as reminding you of something which you were already aware of, but which had, for some reason or other, slipped your mind.”

“Shortly afterwards, to our relief, Lugaretzia's stomach got better, but almost immediately her feet gave out, and she would hobble pitifully round the house, groaning loudly and frequently. Larry said that Mother hadn't hired a maid, but a ghoul, and suggested buying her a ball and chain. He pointed out that this would at least let us know when she was coming, and allow us time to escpe, for Lugaretzia had developed the habit of creeping up behind one and groaning loudly and unexpectedly in one's ear.”

“Among the myrtles the mantids moved, lightly, carefully, swaying slightly, the quintessence of evil. They were lank and green, with chinless faces and monstrous globular eyes, frosty gold, with an expression of intense, predatory madness in them. The crooked arms, with their fringes of sharp teeth, would be raised in mock supplication to the insect world, so humble, so fervent, trembling slightly when a butterfly flew too close.”

“The Daffodil-Yellow Villa was enormous, a tall, square Venetian mansion, with faded daffodil-yellow walls, green shutters, and a fox-red roof. It stood on a hill overlooking the sea, surrounded by unkempt olive groves and silent orchards of lemon and orange trees.

The little walled and sunken garden that ran along one side of the house, its wrought-iron gates scabby with rust, had roses, anemones and geraniums sprawling across the weed-grown paths.''

''There were fifteen acres of garden to explore, a vast new paradise sloping down to the shallow, tepid sea.”

“Sometimes the fresh load of guests would turn up before we had got rid of the previous group, and the chaos was indescribable; the house and garden would be dotted with poets, authors, artists, and playwrights arguing, painting, drinking, typing, and composing. Far from being the ordinary, charming people that Larry had promised, they all turned out to be the most extraordinary eccentrics who were so highbrow that they had difficulty in understanding one another.”

“I can't be expected to produce deathless prose in an atmosphere of gloom and eucalyptus.”

“Look at Aunt Bertha, keeping flocks of imaginary cats... and there's Great-Uncle Patrick, who wanders about nude and tells complete strangers how he killed whales with a penknife...They're all bats.”

“The family looked bewildered.”

“There is a pleasure sure
In being mad, which none but madmen know.
Dryden, The Spanish Friar II, i”

“She would seize every opportunity to dive into the bathroom, in a swirl of white towels, and once in there she was as hard to dislodge as a limpet from a rock.”

“Well, they're queer; but they're all very old, and so they're bound to be. But they're not mental,' explained Mother; adding candidly, 'Anyway, not enough to be put away.”

“They were maps that lived, maps that one could study, frown over, and add to; maps, in short, that really meant something.”

“The Magenpies, obviously suspecting Larry of being a dope smuggler, had fought valiantly with the time of bicarbonate of soda, and had scattered its contents along a line of books, so that they looked like a snow-covered mountain range.”

“Well," said Larry with dignity, "it may give you pleasure to be woken at half-past three in the morning by a pigeon who seems intent on pushing his rectum into your eye...”

“Larry was always full of ideas about things of which he had no experience.”

“At last, after much effort, there came a prolonged belch from the mud and Larry shot to the surface and we hauled him up the bank. He stood there, covered with the black and stinking slush, looking like a chocolate statue that has come in contact with a blast furnace; he appeared to be melting as we watched.”
“It was no half-hearted spring, this: the whole island vibrated with it as though a great, ringing chord had been struck. Everyone and everything heard it and responded.”

“Lying spread-eagled in the silky water, gazing into the sky, only moving my hands and feet slightly to keep afloat, I was looking at the Milky Way stretched like a chiffon scarf across the sky and wondering how many stars it contained. I could hear the voices of the others, laughing and talking on the beach, echoing over the water.”

“Aspirin is so good for roses, brandy for sweet peas, and a squeeze of lemon-juice for the fleshy flowers, like begonias.”

“At the next bend I had a brisk argument with two fat peasant ladies, balancing baskets of fruit on their heads, who were wildly indignant at Widdle. He had crept up on them when they were engrossed in conversation and after sniffing at them had lived up to his name over their skirts and legs. The argument as to whose fault it was kept all of us happily occupied for ten minutes, and was then continued as I walked on down the road, until we were separated by such a distance that we could no longer hear and appreciate each other's insults.”

“Winter came to the island gently as a rule. The sky was still clear, the sea blue and calm, and the sun warm. But there would be an uncertainty in the air. The gold and scarlet leaves that littered the countryside in great drifts wispered and chuckled among themselves, or took experimental runs from place to place, rolling like coloured hoops among the trees. It was if they were practising something, preparing for something, and they would discuss it excitedly in rustly voices as they crowded round the treetrunks.”

“So I went instead and tasted Taki's new white wine. Spiridion! what a wine...like the blood of a dragon and smooth as a fish...”

“When the sun sank there was a brief, apple-green twilight which faded and became mauve, and the air cooled and took on the scents of evening. The toads appeared, putty-coloured with strange, map-like blotches of bottle-green on their skins. They hopped furtively among the long grass clumps in the olive-groves, where the crane-flies' unsteady flight seemed to cover the ground with a drifting curtain of gauze. They sat there blinking, and then would suddenly snap at a passing crane-fly; sitting back. Looking a trifle embarrassed, they stuffed the trailing ends of wing and leg in to their great mouths with the aid of their thumbs. Above them, on the crumbling walls of the sunken garden, the little black scorpions walked solemnly, hand in hand, among the plump mounds of green moss and the groves of tiny toadstools.”

“The sea was smooth, warm and as dark as black velvet, not a ripple disturbing the surface. The distant coastline of Albania was dimly outlined by a faint reddish glow in the sky. Gradually, minute by minute, this faint glow deepened and grew brighter, spreading across the sky. Then suddenly the moon, enormous, wine-red, edged herself over the fretted battlement of mountains, and threw a straight blood-red path across the dark sea. The owls appeared now, drifting from tree to tree as silently as flakes of soot, hooting in astonishment as the moon rose higher and higher, turning to pink, then gold, and finally riding in a nest of stars, like a silver bubble.”


My Family and Other Animals, Gerald Durrell, 1956
Tr. Helma Lapiņa 


An autobiographical book by British naturalist Gerald Durrell. It tells of the years that he lived as a child with his siblings and widowed mother on the Greek island of Corfu between 1935 and 1939. It describes the life of the Durrell family in a humorous manner, and explores the fauna of the island. It is the first and most well-known of Durrell's 'Corfu trilogy,' together with Birds, Beasts, and Relatives, 1969 and The Garden of the Gods, 1978.


Alexia Stephanides and Gerald Durrell at the Daffodil Yellow Villa, Corfu, c 1937
(her father Theodore Stephanides, a doctor, a zoologist and walking encyclopedia, became Gerry’s mentor.)
Gerald Durrell and Roger, Corfu, 1930's                       Margo Durrell with a donkey, Corfu, 1930's
Spiro Americanos cooks an eel in tomato sauce for Gerry Durrell, Corfu, 1930s  
Margaret, Nancy, Lawrence, Gerald and Louisa Durrell at the Daffodil Yellow Villa in Corfu, 1930's


Romance sentimentale | Grigori Aleksandrov and Sergei M. Eisenstein (1930)



Romance sentimentale (1930)
Directors: Grigoriy Aleksandrov (as G. V. Alexandroff), Sergei M. Eisenstein (as S. M. Eisenstein)
Cinematography: Eduard Tisse
 Writers: Grigoriy Aleksandrov, Sergei M. Eisenstein 
Star: Mara Griy


Alphabetarion # Kaleidoscope



"You were just a boy on a bed in a room, like a kaleidoscope is a tube full of bits of broken glass.
But the way I saw you was pieces refracting the light, shifting into an infinite universe of flowers
and rainbows and insects and planets, magical dividing cells, pictures no one else knew."

Francesca Lia Block, Wasteland, 2003


The siren | F. Scott Fitzgerald (1922)

Hakuyō Fuchikami, Rushing Train, Manchuria, 1930


“The siren soared again, closer at hand, and then, with no anticipatory roar and clamour, a dark and sinuous body curved into view against the shadows far down the high-banked track, and with no sound but the rush of the cleft wind and the clock like tick of the rails, moved towards the bridge - it was an electric train. Above the engine two vivid blurs of blue light formed incessantly a radiant crackling bar between them, which, like a spluttering flame in a lamp beside a corpse, lit for an instant the successive rows of trees and caused Gloria to draw back instinctively to the far side of the road. The light was tepid - the temperature of warm blood… The clicking blended suddenly with itself in a rush of even sound, and then, elongating in sombre elasticity, the thing roared blindly by her and thundered onto the bridge, racing the lurid shaft of fire it cast into the solemn river alongside. Then it contracted swiftly, sucking in its sound until it left only a reverberant echo, which died upon the farther bank.”


F. Scott Fitzgerald, The Beautiful and Damned, 1922


Ο Καραγκιόζης | Το Θέατρο Σκιών στην Ελλάδα

  Σωτήρης Σπαθάρης, Ρεκλάμα για παράσταση Καραγκιόζη

Η Καταγωγή

Διαφορετικοί θρύλοι έχουν διαμορφωθεί σχετικά με την καταγωγή του Καραγκιόζη. Η ανάπτυξη του Θεάτρου Σκιών στην Ινδία, σημειώνεται γύρω στα 200 π.Χ. Στην Κίνα εμφανίζεται γύρω στα 200 μ.Χ. Σύμφωνα με το θρύλο, ο αυτοκράτορας της δυναστείας των Han, Wu, έχασε τη γυναίκα του και έπεσε σε κατάθλιψη, ο αυλικός του Qu Yuan θέλοντας να τον παρηγορησει, έφτιαξε τη μορφή της αυτοκράτειρας σε φιγούρα του θεάτρου σκιών προβάλλοντας τη σκιά της σ'ένα πανί.


Wayang Kulit, Indonesia shadow puppets


Ως θέαμα ξεκίνησε αρχικά ως απεικόνιση του κόσμου των νεκρών, κυρίως στη Σιγκαπούρη, την Ταϊλάνδη, το Λάος, το Μπαλί, τη Μαλαισία, την Καμπότζη, την Ινδονησία και την Ιάβα. Στην Κίνα το θέατρο σκιών είχε θρησκευτικό χαρακτήρα. Οι παίκτες ήταν παπάδες, οι νταλαγκ, όπως τους ονόμαζαν. Τα έργα και οι φιγούρες, παρμένες από τη θρησκευτική λατρεία τους ήταν θεότητες, ή Δράκοι. Αργότερα έπαψε να είναι αποκλειστικά θρησκευτική τέχνη, και οι φιγούρες, απέκτησαν ανθρώπινη μορφή και κίνηση.

«Η πρώτη ιδέα του Καραγκιόζη οφείλεται όχι εις τους Πουπάτσι, τους παλαιότερους γελωτοποιούς της Ιταλίας, αλλά μάλλον εις τους Άραβας, τον Χαγιάλ, τον άραβα γελωτοποιό, και τον σεταρέ (μπερτέ), τα οποία εκθειάζουν οι Άραβες συγγραφείς του ΙΓ αιώνος.» José Rizal, εφημ. ''Παναθήναια''


Karagöz and Hacivat, Turkish Shadow puppet theatre


Σύμφωνα με ένα άλλο θρύλο, ο Hacivat και ο Karagöz συμμετείχαν στην κατασκευή ενός τζαμιού για τον σουλτάνο Ορχάν Ι (1326-59), ο πρώτος ως επιστάτης και ο δεύτερος ως εργάτης. Οι διάλογοι των δύο ανδρών ήταν τόσο διασκεδαστικοί ώστε οι υπόλοιποι εργάτες σταματούσαν την εργασία τους και τους παρακολουθούσαν. Όταν ο σουλτάνος πληροφορήθηκε την καθυστέρηση των εργασιών, διέταξε το θάνατο του Karagöz και του Hacivat. Αργότερα μετάνιωσε για την πράξη του και ο Şeyh Mehmet Küşteri δημιούργησε τις φιγούρες των δύο ηρώων με σκοπό να παρηγορήσει τον σουλτάνο.


Karagöz and Hacivat, Supporting Shadow Puppet theatre characters


Ένας  άλλος θρύλος για τον Καραγκιόζη αναφέρεται στην ιστορία ενός έλληνα από την Υδρα, του Γ. Μαυρομάτη και τοποθετείται χρονολογικά περίπου τον 18ο αιώνα. Ο Μαυρομάτης, λέγεται ότι ήλθε στην Τουρκία από την Κίνα με το θέατρο σκιών του. Αποφασίζοντας να εγκατασταθεί πλέον μόνιμα στην Πόλη, προσάρμοσε τόσο τη ζωή του όσο και το θέατρό του στα ήθη των τούρκων και ονόμασε τον πρωταγωνιστή του Καραγκιόζ, που στα τούρκικα σημαίνει μαυρομάτης.

Σαν δρώμενο των μουσουλμανικών μοναχικών ταγμάτων, το Θέατρο Σκιών έστησε το τσαντήρι του στα μοναστήρια, στους τεκέδες, αλλά και στα εργαστήρια των βιοτεχνών του Παζαριού. Το Τούρκικο Θέατρο Σκιών απευθυνόταν σε  ενήλικες άντρες και παιζόταν σε καφενεία. Βέβαια ο Karagioz, που είχε έναν τεράστιο φαλλό, αυτόν που στην Ελλάδα έγινε τεράστιο χέρι. «Ο Καραγκιόζης εις την Τουρκίαν είναι υποκριτής του Τουρκικού θεάτρου το οποίον παριστάνεται εις καιρόν ρεμεζανίου, όστις κρυμμένος όπισθεν της σκηνής, χωρίς δι’ όλου να φαίνεται, δι’αναισχύντων λόγων παριστάνει ασυρράπτους ομιλίας.» ''Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος'', Δεκέμβριος 1827


Σωτήρης Σπαθάρης, Σήμερον η κόλασις και η παράδεισος, πίσω όψη


O Καραγκιόζης στην Ελλάδα

Η παλαιότερη μαρτυρία για παράσταση Καραγκιόζη στον ελλαδικό χώρο χρονολογείται το 1809 και την τοποθετεί στην περιοχή των Ιωαννίνων. Αφορά παράσταση στην τουρκική γλώσσα, όπως περιγράφεται από τον ξένο περιηγητή John Hobhouse, την οποία παρακολούθησε και ο λόρδος Byron. Παράσταση Καραγκιόζη αναφέρεται και από τον διπλωμάτη François Pouqueville στο έργο του Voyage dans la Grèce που εκδόθηκε το 1820. Οι πρώτοι Καραγκιοζοπαίχτες στα Ιωάννινα ήταν Αθίγγανοι και Εβραίοι. Η παράδοση αναφέρεται στην ιστορία του Ζακόμπ που δημιουργεί ένα θέατρο με φιγούρες από χαρτόνι που πηγαινοέρχονται πίσω από ένα άσπρο πανί που φωτίζεται εσωτερικά, με θέμα τα σκάνδαλα της αυλής του Αλή Πασά, όπου στο Σαράι του παιζόταν τούρκικος Καραγκιόζης. Το θεατρικό θέαμα διαδόθηκε και άρχισε έκτοτε να παίζεται στην ελληνική γλώσσα, διατηρώντας τα ίδια τεχνικά χαρακτηριστικά, διαμορφώνοντας όμως παράλληλα περιεχόμενο αντλημένο από την ελληνική παράδοση.


Ευγένιου Σπαθάρη, Ο Μέγας Αλέξανδρος και το καταραμένο φίδι      Σπυρόπουλος - Βασίλης Ανδρικόπουλος ή Βασίλαρος, Κολλητήρια


Οι καραγκιοζοπαίχτες της εποχής ήταν πολύγλωσσοι, έπαιζαν στα τουρκικά, στα αρβανίτικα, εβραϊκά, ελληνικά. Παιζόταν, βέβαια, στην ελληνική γλώσσα αλλά αποτελούσε θέαμα ακατάλληλο, χυδαίο ενώ τα βασικά του στοιχεία ήταν τούρκικα. Επρόκειτο άλλωστε για θέατρο που περιόδευε από περιοχή σε περιοχή ξεκινώντας κυρίως από την Πόλη. Ανάμεσα στους καλλιτέχνες που περιόδευαν στον ελληνικό χώρο ήταν και ο Γιάννης Μπράχαλης ή Βράχαλης, ο οποίος το 1860 έφερε τον καραγκιόζη από την Κωνσταντινούπολη στον Πειραιά. Στα 1841 στο Ναύπλιο , στην εφημερίδα 'Ταχύπτερος Φήμη', όπου αναφέρεται μια παράσταση καραγκιόζη στην τότε πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους. «Την 21 του παρόντος, θα παρουσιαστεί εις Ναύπλιον η κωμωδία του Καραγκιόζη, έχουσα αντικείμενον τον Χατζ-Αββάτην και Κουσζούκ-Μεϊμέτην» «Διαρκούσης της τελετής ο Κουτσουτζούκ-Αντρίας έπαιζε το κουμουζουλουπέ μασκαρατζίκ με το κύμβαλον κατά Κουκουζέλην, εξομοιούμενον με την δυωδίαν της Νόρμας».


Φιγούρες, παράσταση Καραγκιόζη
Σωτήρης Σπαθάρης, Θέατρο σκιών του καλλιτέχνη Σ. Σπαθάρη, 1944


Στην εφημερίδα 'Αθήνα', αναφέρεται παράσταση Καραγκιόζη στα 1854 σε συνοικία της Πλάκας. «Την εν τισιν καφενείοις παράστασιν του λεγόμενου Καραγκιόζη»,«αισχρών και ασέμνων πράξεων σκηναί παρίστανται δια των νευροσπάστων εις τα βωμολοχικά τοιαύτα των Ασιατών θέατρα», «απειράριθμον πλήθος διαφόρων παίδων, και πολλοί μάλιστα εκ των μαθητών των γυμνασίων και των σχολείων μας, δεν παύουσι συχνάζοντες εις αυτά καθ’εσπέραν αδιακόπως». Ο Γιάννης Μπράχαλης έπαιζε σε τον τούρκικο Καραγκιόζη σε συνοικιακά καφενεία στην Αθήνα. O οθωμανικός Καραγκιόζης μετά τα μέσα του 19ου αιώνα σταμάτησε σχεδόν να παίζεται στην Αθήνα, είτε λόγω των αστυνομικών απαγορεύσεών του ως άσεμνου θεάματος είτε επειδή τον εξοβέλισε η εισβολή των καφέ σαντάν, κατέφυγε όμως στα μικρά λιμάνια, τον Πειραιά, την Πάτρα, τη Σύρα. Ο Πατρινός ψάλτης Δημήτριος Σαρδούνης, γνωστός με το ψευδώνυμο Μίμαρος ήταν αυτος που έδωσε στον Καραγκιόζη την καθαρά ελληνική μορφή του τη δεκαετία του 1890.


 Μίμαρος του Ευγένιου Σπαθάρη                                              Το Κολλητήρι του Μίμαρου


Ο Δημητρίος  Σαρντούνης (1859-1912) ή  Μίμαρος, λόγω της εξαιρετικής μιμητικής του ικανότητας. Έφερε σκηνικές αλλαγές, καινοτομίες στην κατασκευή των φιγούρων και μια σπάνια μουσική  διάλεκτο. Χρησιμοποίησε πρώτος την ασετιλίνη ως μέσο φωτισμού, κατασκεύασε φιγούρες από χαρτόνι, μεγάλωσε  το μήκος της σκηνής από 2 σε 4 μέτρα. Μεταμόρφωσε τον Καραγκιόζη σε μακρυχέρη και καμπούρη, βγάζοντας τον από το τούρκικο χαμάμ. Απάλλαξε τον Καραγκιόζη από τις βωμολοχίες  και τις  ανηθικότητες  του Τουρκικού Θεάτρου Σκιών και εισήγαγε  στο  ρεπερτόριό του νέα θεματολογία, που αντικατόπτριζε τις  αναζητήσεις των πολιτών  της  προβιομηχανικής  εποχής.
   Ο Μίμαρος φυλακίστηκε αρκετές φορές λόγω των φιλοαναρχικών ιδεών του και των φιλικών σχέσεων που διατηρούσε με κάποιους αναρχικούς όπως τον Δημήτρη Μάτσαλη. Πέθανε 37 ετών αλκοολικός, με ταραγμένα τα νεύρα του. Το έργο του συνέχισαν οι τρεις βοηθοί και μαθητές του, Γιάννης Ρούλιας, Μέμος Χριστοδούλου και Θόδωρος Θεοδωρέλλος.

Σχολές Καραγκιόζη:  της Πάτρας, συνέχιση  του Μίμαρου,  της Ρούμελης, από τον Γιάννη Ρούλια (1872 -1905) ή Καρπενησιώτη και της  Θεσσαλίας, από  τον Μέμο  Χριστοδούλου.


Το Πανελλήνιο Σωματείο Καραγκιοζοπαιχτών, 27 Αυγούστου 1925, μνήμη Αγίου Φανουρίου, προστάτη του Σωματείου.


Το 1924 ιδρύεται στην Ελλάδα το Σωματείο Ελλήνων Καραγκιοζοπαικτών που αποτελείτο από 120 μέλη, μαθητές του Μίμαρου, του Ρούλια και του Μέμου.
Ιδρυτές του Σωματείου ήταν οι γνωστοί παλιοί καλλιτέχνες του θεάτρου σκιών, Σωτήρης Σπαθάρης και Αντώνης Παπούλιας ή Μόλλας.
Από τους πιο γνωστούς καραγκιοζοπαίκτες και μέλη του Σωματείου ήταν οι: Ανδρέας Αγιομαυρίτης, Γιάννης Μώρος, Μάρκος Ξανθάκης ή Ξάνθος, Κώστας Νταμαδάκης, Χρήστος Χαρίδημος, Παναγιώτης Μιχόπουλος, Γιάννης Παπούλιας, Σπύρος Κούζαρος, Βασίλης Αγαπητός, Ντίνος Θεοδωρόπουλος, Βασίλης Αγαπητός, Βασίλαρος, Γιάννης Πρεβεζάνος, Λευτέρης Κελαρινόπουλος, Μήτσος Μανωλόπουλος και πολλοί άλλοι.


 Καραγκιόζης, Κολλητήρης ή Σπίθας, Μπιρικόγκος ή Πιτσικόκος και Κοπρίτης ή Σβούρας ή Σκορπιός  


Καραγκιοζοπαίχτες. Ο Σωτήρης Σπαθάρης για τους συναδέλφους του.

Αντώνης Παπούλιας ή Μόλλας. Τα θεμέλια της τέχνης του Καραγκιόζη. Δικές του είναι οι φιγούρες Ποπόνιας και Ομορφονιός. Ήτανε άγιος άνθρωπος. Είχε βοηθήσει πολλούς συναδέλφους. Πέθανε από συγκοπή το 1949 ενώ έπαιζε με τον εγγονό του.

Θόδωρος Θοδωρέλλος. Πολά χρόνια έκανε θρίαμβο στην Αθήνα. Πολύ συμπαθητικός και γλυκομίλητος άνθρωπος, αλλά ήτανε αλκοολικός χαρτοπαίχτης κι όταν πέθανε το 1917 η κηδεία του γίνηκε με έρανο. Ο Θεοδωρέλλος ήτανε κι ο δάσκαλός μου.

Μήτσος Μανωλόπουλος. Ο καλύτερος μίμος της τέχνης του Καραγκιόζη. Πολλά χρόνια έπαιξε εκεί που τώρα είναι το «Περοκέ». Είναι ο πρώτος που ανέβασε στη σκηνή τον Μιρικόγκο και τον Κοπρίτη, τ’ άλλα δυο παιδιά του Καραγκιόζη.

Ντίνος Θεοδωρόπουλος. Πολλά χρόνια έπαιξε στην Αμερική. Όταν γύρισε στην Ελλάδα έφερε εδώ τις φιγούρες από τζελατίνα.

Γιάννης Ρούλιας ή Καρπενησιώτης. Εμπλούτισε  τον θίασο  του μπερντέ  με την  παρουσία  του Μπαρμπαγιώργου.

Παντελής Μελίδης. Άριστος παίχτης. Ήτανε και μουσικός, έπαιζε τζαζ. Πέθανε από συγκοπή στην Κατοχή όταν του είπανε μια μέρα στο καφενείο πως οι Γερμανοί ντουφεκίσανε το παιδί του Στέφανο.

Γιάννης Πρεβεζάνος. Καλός παίχτης και τραγουδιστής. Αυτός έβγαλε στο πανί του Καραγκιόζη τον Εβραίο και τα τραγούδια του.

Γιάννης Μώρος. Πολλά χρόνια έπαιξε στην Φρεαττύδα του Πειραιώς. Αυτός έβγαλε τη φιγούρα του Σταυράκη.

Μάρκος Ξανθάκης ή Ξάνθος.  Είδε μεγάλο θρίαμβο στην Αθήνα με τον Καραγκιόζη του. Αυτός έβγαλε τη φιγούρα του Κρητικού.

Λευτέρης Κελαρινόπουλος. Ο Καραγκιοζοπαίχτης της Λιβαδειάς. Αυτός είναι και ο εφευρέτης της σούστας που κάνουνε μεταβολή οι φιγούρες.


Σωτήρη Σπαθάρη


Ο Σωτήρης Σπαθάρης (1892-1973), ο πατέρας του Ευγένιου, στην τέχνη αυτή τελειοποιήθηκε δίπλα στον Θόδωρο Θεοδωρέλλο. Από το 1909 περιόδευε συστηματικά σε όλη την Ελλάδα διαθέτοντας ένα πλούσιο ρεπερτόριο, δικών του έργων, όπως το Κόλασις κ’ Παράδεισος, Ο Αθώος Κυνηγός, Ο Μάγος Σερίφ, Περσεύς & Ανδρομέδα κ.α.. Ο Σωτήρης Σπαθάρης ήταν ο πρώτος καλλιτέχνης του είδους που εισήγαγε στον Καραγκιόζη την λεγόμενη διαφημιστική "ρεκλάμα", επίσης, θεωρείται και ο δημιουργός της "αποθέωσης", του έμψυχου, δηλαδή, θεατρικού επιλόγου των ηρωικών συνήθως έργων.


 Όφις του Σωτήρη Σπαθάρη                                          Καραγκιόζης του Σωτήρη Σπαθάρη  
Καραγκιόζης του Α. Μόλλα                                               Αντώνης Μόλλας 


Αντώνης Παπούλιας ή Μόλλας (1871-1949) Επινόησε καινούριους τύπους , όπως τον «Σαναλέμε», τον «Πεπόνια», τον «Και Και», τον «Νώντα» και τον σπαρταριστό «Ομορφονιό». Ο Μόλλας εμφάνιζε στις παραστάσεις του τεχνολογικά επιτεύγματα της εποχής του, όπως φιγούρες αεροπλάνων και υποβρυχίων και χρησιμοποιούσε επταμελές μουσικό σύνολο. Ήταν, επίσης, ο πρώτος καραγκιοζοπαίκτης που χρησιμοποίησε ηλεκτρικό ρεύμα ως πηγή φωτισμού. Εκτός από τα παραδοσιακά , έπαιξε και καινούρια έργα που τα έγραφε ο ίδιος και τα τύπωνε σε φυλλάδια το 1925.
  Όταν ο Μόλλας ήταν παιδί, το 1893, οι γονείς του τον έδειραν επειδή έστησε μπερντέ του Καραγκιόζη στην αποθήκη του σπιτιού τους, υπονομεύοντας έτσι την αξιοπρέπεια της οικογένειας. Μετά τις αλλαγές όμως που αυτός και άλλοι επέφεραν στον Καραγκιόζη τέτοιο θέμα δεν υπήρχε, και στο εξής αναφέρονται ως πολύ κοινές οι ερασιτεχνικές παραστάσεις Καραγκιόζη από παιδιά.


Αρετή Μόλλα Γιοβάνου, Ο Αντώνης Μόλλας


''Στο διάλογο που γινόταν με σύντομες φρασούλες, έβλεπες ολοκάθαρα το μεγάλο ταλέντο του. Τότε άλλαζε τις φωνές του και το ύφος του τόσο γρήγορα και έτσι σω­στά, που σ' έκανε να πιστεύεις ότι μέσα στα σπλάχνα του Μόλλα βρίσκονταν όλοι οι άνθρωποι του διαλόγου και καθένας χωριστά έπαιζε το ρόλο του.''

''Την ορχήστρα του πατέρα την αποτελούσαν ένα κοντραμπάσο, ένα αλτικόρνο, μια κορνέτα, μια γκρανκάσα, ένα τύμπανο και πιατίνια. Είχε τους ίδιους μουσικούς πολλά χρόνια και σταμάτησε να συνεργάζεται μαζί τους όταν έπαψε πια να έχει ορχήστρα. Μια ζωή ολόκληρη!.''

Αρετή Μόλλα-Γιοβάνου, Ο καραγκιοζοπαίχτης Αντώνης Μόλλας, 1981


Αντώνης Παπούλιας ή Μόλλας 


Αντώνης Μόλλας, Εργολαβία Μπάρμπα-Γιώργου, 1910 
στη φωνή του Καραγκιόζη, του Μπάρμπα-Γιώργου και της κοπέλας 


 Αντώνης Μόλλας, Το αλλόκοτο ταξίδι του Μπαρμπαγιώργου, 1910
 Δίσκος ηχογραφημένος για την Odeon Γερμανίας  


Τζούλιο Καΐμης                                                                                                            Καραγκιόζης του Μέμου Χριστοδούλου 


Βιβλία

Louis Roussel, Le Karaguioze Grec, 1911

Ιούλιος Καΐμης (Giulio Caimi). Καραγκιόζης ή η Αρχαία Κωμωδία στην ψυχή του Θεάτρου Σκιών, 1935
με ξυλογραφίες από ζουγραφιές του καραγκιοζοπαίκτη Αθανασίου Δεδούσαρου και του Klaus Vrieslander

Νίκος Εγγονόπουλος, Ο Καραγκιόζης, ένα ελληνικό θέατρο σκιών, 1969, περιοδικό ‘Λωτός’, αρ. 6

Σωτήρης Σπαθάρης, Απομνημονεύματα και η τέχνη του Καραγκιόζη, 1950-60

Δημήτρης Μόλλας, Ο Καραγκιόζης μας. Ελληνικό Θέατρο Σκιών, 2002

Walter Puchner, Οι βαλκανικές διαστάσεις του Καραγκιόζη, 1975

Ἠλίας Πετροπουλος,  Υπόκοσμος και Καραγκιόζης, 1978


Παν. Καλονάρου, Αντώνης Παπούλιας ή Μόλλας κι ο τραγουδιστής του 


1852. «Κατά την συνοικίαν Πλάκας εσυστήθη ανατολικόν θέατρον, εξοδεύων δέ τις δέκα μόνον λεπτά, πέντε δηλαδή 
εις την είσοδον και πέντε δι’ ένα ναργιλέν, δύναται να διασκεδάση τρείς ολοκλήρους ώρας, εξακολουθών να 
γελά ακαταπαύστως καθ' όλον αυτό το διάστημα.»

 1901. Πλατεία Δεξαμενής «έχουν εκεί νερό κρύο, Καραγκιόζη, και τέσσερας τρελούς, με τους οποίους περνούν την 
ώρα των. Και ο κύκλος των λογίων ευρύνεται από ημέρας εις ημέρας» εφ. Εστία




Η παράσταση ''Ο Μέγας Αλέξανδρος και το καταραμένο φίδι'', προέρχεται από τον Δημήτριο Μίμαρο ή από τον Γιάννη Πρεβεζάνο με ολοκληρωτή τον Μίμαρο και κατά 
το πέρασμα των χρόνων διαμορφώνεται από τους καραγκιοζοπαίχτες,τα πρώτα χρόνια τιτλοφορείται ως ''Ο φοβερός όφις του αραχνιασμένου σπηλαίου'', ''Ο όφις'', ''Το σπήλαιον του θηρίου'', ''Ο μέγας βόας της Αφρικής'', ''Ο τρομερός βόας του μέγα σπηλαίου'', ''Η πεντάμορφη της Ρούμελης'' και άλλα.


Ο Χρήστος Χαρίδημος (1895-1970) επί το έργον, στην σκηνή του θεάτρου 'Ερμής', 1949


''Καλοκαίρι στον Πειραιά. Ήταν η φωνή του καραγκιοζοπαίχτη, μέσα στη νύχτα που αμυδρά φώτιζε η ασετιλίνη του μπερντέ. Παγίδα αναπόφευκτη για τις αγνές παιδικές φαντασίες. Μέσα σ’ αυτή τη δυνατή φωνή, όλο το μέλλον του οργανισμού τους. Ο Χαρίδημος εκεί κάπου στην Φρεαττύδα και ο μεγαλοπρεπής Δεδούσαρος απέναντι στον Όμιλο των Ερετών, κοντά στο αξιοθαύμαστο σπίτι του Στρίγκου.''
Γιάννης Τσαρούχης, Αγαθόν το Εξομολογείσθαι, 1989


Θέατρο Ερμής, απέναντι από το λεμβαρχείο του Ομίλου Ερετών στην Ακτή Μουτζοπούλου 32, Πασαλιμάνι


Από το 1927 ο Καραγκιόζης άρ­χισε να παίζει με δυο πανιά κι έτσι αλλάζει το σκηνικό χωρίς να χρειάζε­ται διάλειμμα. Τα δυο πανιά μπαλατζάρουνε με σύρμα σε δυο καρούλια, παίχτης και βοηθός τραδάνε το πανί με το νέο σκηνικό που πάει στη θέση του πρώτου σκηνικού. Το πρώτο σκη­νικό ανεβαίνει απάνω και οι θεατές δεν το βλέπουν γιατί το κρύβει η σκη­νή. Αυτό είναι εφεύρεση του καραγκιο­ζοπαίχτη της Θεσσαλονίκης Χαρίλαου Πετρόπουλου (1886-1965).

Ο Πεπόνιας του Μόλλα                                           Ο Καραγκιόζης του Μανωλόπουλου
Ο Καραγκιόζης του Ξάνθου                                      Ο Ομορφονιός του Μόλλα

Κατασκευάστηκαν από τον Σωτήρη Σπαθάρη μεταξύ 1948-50 

Αντώνης Παπούλιας ή Μόλλας                                                    Η εξέλιξη της σούστας

Το 1924 επινοήθηκε από τον Λευτέρη Κελαρινόπουλο ο μηχανισμός της σούστας με 
τον μεντεσέ που έδινε τη δυνατότητα στις φιγούρες να γυρίζουν δεξιά και αριστερά. 

Ο καραγκιοζοπαίχτης Βασίλειος Ανδρικόπουλος ή Βασίλαρος (1899-1979) και ο ζωγράφος Φώτης Ράμμος, 1939

Φώτης Ράμμος (1920-1992) «Έπαιζε Καραγκιόζη σε στυλ Μίμαρου», διακρίθηκε επίσης για τη συμβολή του «στην εξέλιξη του 
σκηνικού», αναφέρει ο Δ. Μόλλας, επιβάλλει τα ''σπετσάτα'', δηλαδή τα έγχρωμα πάνινα σκηνικά και αξιοποίει την προοπτική τους.

Σωτήρης Σπαθάρης                                                          Δημητρίος Σαρντούνης ή Μίμαρος


''Ένα επεισόδιο που μας το διηγήθηκε, σ’ ένα χωριό της Αρκαδίας, ο Μήτσος Βασιλιώτης. Στα 1898, βρίσκεται στην Κηφισιά, τόπο παραθερισμού της υψηλής αριστοκρατίας, όχι πολύ μακριά από την Αθήνα, όπου ο Γιάννης Ρούλιας είχε το θέατρο σκιών του. Ένα βράδυ, ενώ παιζόταν ένα ηρωικό έργο, βλέπουμε με έκπληξη το κοινό να εγκαταλείπει την παράσταση, που έδινε ένας θίασος Όπερας απέναντι από την παράγκα του Ρούλια, και να συρρέουν πολυάριθμοι για να παρακολουθήσουν με ενδιαφέρον και μέχρι το τέλος, το έργο που παιζόταν απ’ τον Ρούλια. Αυτό ήταν, τόσο για τον Ρούλια όσο και για το θέατρό του, πραγματική αποθέωση.'' 

Τζούλιο Καΐμη, Καραγκιόζης ή η αρχαία κωμωδία στην ψυχή του Θεάτρου Σκιών, 1935


Αθανασίου Δεδούσαρου (1880-1936) 
Αθανασίου Δεδούσαρου (1880-1936) 
Αθανασίου Δεδούσαρου (1880-1936) 
Αθανασίου Δεδούσαρου (1880-1936) 


''Οι ρεκλάμες του Δεδούσαρου πάνω στο φτηνό χαρτί του μέτρου, υπόλευκο σαν τον κάμπο των λευκών ληκύθων, ζωγραφισμένες με ώχρα, φούμο, χοντροκόκκινο κι άσπρο (με τα χρώματα που αργότερα θα μάθαινα στα αρχαιολογικά βιβλία πως τα λένει Πολυγνώτια), εκφράζανε με σχήματα και συνδυασμούς χρωμάτων το μεγαλείο της φωνής, που κάνει αισθητή τη βροντή της αυτοσυγκέντρωσης. Ελληνικά πράγματα, ρωμαίϊκα, αναγγέλανε κάθε μέρα, νυχτερινές τελετές του λόγου και της φωνής.''

''Χρόνια προσπάθησα να συλλάβω το μυστικό πού ᾽χαν οι ρεκλάμες του Δεδούσαρου και του Σπαθάρη. Ζωγράφιζα με τα ίδια χρώματα, στο ίδιο χαρτί, μα δεν ήθελα να συνεχίσω μια παράδοση που, άλλωστε, ίσως δεν υπήρχε. Είχαν τόσο πολύ συνδεθεί οι νεανικές μορφές των θεατών του με τις ηρωικές γραφικές και τις αγνές νερομπογιές πού ᾽χαν αυτές οι τόσο απλές και τόσο συναρπαστικές ρεκλάμες, ώστε νόμιζα πως αν τις αποδώσω αυτές τις νεανικές μορφές θά ᾽χω συνεχίσει ό,τι αξίζει στις ρεκλάμες αυτές.''

Γιάννης Τσαρούχης, Αγαθόν το Εξομολογείσθαι, 1989


Βασίλης Ανδρικόπουλος ή Βασίλαρος (1899-1979)

Το 1918 ο Δημήτρης Μανωλόπουλος έφερε από την Αίγυπτο την τεχνική της επεξεργασίας και ζωγραφικής του δέρματος και έτσι, σταδιακά, οι περισσότερες φιγούρες 
από σκληρό χαρτόνι και σπανιότερα από τενεκέ, αντικαταστάθηκαν από διαφανείς χρωματιστές, οι οποίες κατασκευάζονταν από δέρμα μοσχαριού ή καμήλας.

Τάσος Ασωνίτης (1898-1966) Ομορφονιός και Χατζηαβάτης
Τάσος Ασωνίτης                                                                                 Χρήστος Χαρίδημος με τον καραγκιόζη του, 1935-36

Τάσος Ασωνίτης (1898-1966) Καταγόταν από την Μικρά Ασία, από όπου ήρθε ως πρόσφυγας στην Ελλάδα το 1922. 
Μετά από το 1922 (και μέχρι τη δεκαετία του 1960) δραστηριοποιήθηκε καλλιτεχνικά, κυρίως, στην Πρέβεζα.

Χρίστος Βενεκάς η Πετρόπουλος (1882-1930)                                                              Καραγκιόζης

Χρίστος Βενεκάς η Πετρόπουλος (1882-1930) Η πρώτη καταγεγραμμένη καλλιτεχνική του εμφάνιση, εντοπίζεται στα 1908 στο Αλκαζάρ. Ήταν μαθητής του Χαρίλαου Πετρόπουλου από τον οποίο πήρε και το παράνομα Πετρόπουλος, μαθήτευσε όμως και στον Μέμο Χριστοδούλου με τον οποίο συνεργάστηκαν την περίοδο 1919-20. 

Ντίνος Θεοδωρόπουλος στην Αμερική, 1924    Σωτήρης Σπαθάρης, Ο Καπετάν Καραφωτιάς και ο Μαύρος Πασσάς

Ντίνος Θεοδωρόπουλος (1890-1975) Στην Αμερική δίνει παραστάσεις για χρόνια. Το 1929 επιστρέφει στην Ελλάδα και φέρνει μαζί του την καινοτομία τής έγχρωμης 
φιγούρας πάνω σε ζελατίνα, το μικρόφωνο και την μουσική από φωνογράφο, κι επίσης ήταν ο πρώτος που διαφήμιζε τις παραστάσεις του με φειβολάν.

Σωτήρης Σπαθάρης, Ρεκλάμα για παράσταση Καραγκιόζη


''Δεν πρόκειται μόνο για τη μεσαιωνική τέχνη πού βρίσκουμε ξανά στις αφίσες του Καραγκιόζη, στις ζωγραφιές πού κρέμονται στα γαλατάδικα, σε ορισμένες λαϊκές εικόνες.[] Εδώ εμφανίζεται ξανά η αρχαία θεώρηση. Πρόκειται για αρχαϊκή τέχνη. Τα περιγράμματα δεν είναι πια φαιά. Η μαύρη γραμμή κυκλώνει το αντικείμενο. Άλλωστε γενικά, τα φαιά χρώματα εξαφανίζονται. Αντικαθίστανται από τα κίτρινα, τα πορτοκαλιά και τα κόκκινα. Όλα τα χρώματα χάνουν τούς γλυκερούς τόνους και εκείνους πού αντιστοιχούν στους τόνους τής ατμόσφαιρας και αποκτούν μια σχεδόν πρωτόγονη ειλικρίνεια και ένταση. Οι αντιθέσεις, είτε πολύ έντονες είτε απαλυμένες, είναι πάντα σαφείς. Το σχέδιο γίνεται γεωμετρικό, αφηρημένο, πολυεδρικό, κατ' εξοχήν διακοσμητικό.''

 Ν. Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Ανίχνευση της Ελληνικότητος, 1994


Σωτήρης Σπαθάρης, Ρεκλάμα για παράσταση Καραγκιόζη


«Επήγαμε τουρνέ, βρήκαμε και όργανα που ήτανε κι αυτοί λουόμενοι». Σωτήρης Σπαθάρης

''Ο Μόλλας κι ο Χαρίδημος είχαν στην ορχήστρα μέχρι δέκα όργανα: κλαρίνο, βιολί, σαντούρι ή πιάνο, ακορντεόν, τρομπέτα, κορνέτα, κιθάρα και «γκρανκασοτάμπουρο» (μεγάλο τύμπανο με πιατίνια). Σπουδαίοι μουσικοί, όπως ο Σμυρνιός βιολάτορας Γιάννης Δραγάτσης ή Ογδοντάκης, ο κλαριντζής Σταλίμερος, αλλά κι ο Γιώργος Μουζάκης στα πρώτα του βήματα,  δεν συνόδευαν απλά τους τραγουδιστές αλλά έπαιζαν, πριν από την έναρξη, στο διάλειμμα και στο τέλος της παράστασης τραγούδια της εποχής κι εμβατήρια, ενώ -όχι σπάνια- ακολουθούσε λαϊκό γλέντι.''

Γ. Καζαντζής, Χαρακτήρες και μουσικά στερεότυπα στο θέατρο σκιών, 2010


Ευγένιος Σπαθάρης, 1924-2009, Παράσταση Καραγκιόζη 


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...